Zo schrijf je een sterk artikel op basis van een onderzoek

Je krijgt een persbericht voor je neus. Hé, nieuwe onderzoeksresultaten. Je besluit er een artikel over te schrijven. Maar kopieer en plak je het persbericht? Verander je een paar woorden? Of schrijf je het hele artikel opnieuw? De keuze is aan jou: ik geef 7 tips om rekening mee te houden.


1. Bel de woordvoerder

De schrijver van een persbericht is - surprise - een mens. Daarmee bedoel ik dat er, bewust of onbewust, is geselecteerd, conclusies zijn getrokken en wellicht fouten zijn gemaakt. Bovendien is het meestal niet de onderzoeker zelf die het schrijft. Een persbericht klakkeloos overnemen, raad ik je dan ook niet aan. De snelste manier om een persbericht te checken, is een mailtje of belletje naar de woordvoerder. Voordat je opbelt: lees het persbericht kritisch. Als je nog vragen hebt, is dit het moment om die te stellen aan de woordvoerder. Mis je iets? Heb je het idee dat er voorbarige conclusies zijn getrokken? Wat is de achtergrond van de onderzoeker(s)? In welk land is het onderzoek verricht? Is het onderzoek bijvoorbeeld uitgevoerd onder Chinezen, dan betekent het niet automatisch dat de resultaten onder Nederlanders hetzelfde zouden zijn. Tot slot kun je kijken of het onderwerp waar het onderzoek over gaat, de laatste tijd in het nieuws is geweest. Een woordvoerder kun je hier allemaal naar vragen. Ga overigens niet vragen om het vragen; een woordvoerder heeft genoeg te doen.

2. Lees het onderzoek

Schrik niet, je hoeft niet alle (honderden) pagina’s te lezen. Ik snap dat je die tijd niet kunt vrijmaken. Toch kun je het beter niet met de Franse slag doen: scan in ieder geval de introductie, onderzoeksmethode, conclusie en aanbevelingen. Waarom? Een persbericht (en samenvatting) is nooit volledig. Bovendien moet een persbericht ervoor zorgen dat media het oppikken en niet regelrecht in de prullenbak gooien. Lees je alleen het persbericht, dan mis je mogelijk belangrijke en noemenswaardige details van het onderzoek. Kom je inderdaad iets tegen dat relevanter is (voor jouw doelgroep), bel dan altijd even de woordvoerder. Dan weet je zeker dat je de gegevens juist interpreteert en opschrijft.

3. Vergeet de onderzoeksmethode niet

Wil je aandacht besteden aan een onderzoek, dan wil je vermelden hoe sterk het bewijs is en in hoeverre het dus kan worden toegepast in de praktijk. De onderzoeksmethode geeft aan hoe het onderzoek is uitgevoerd; hoeveel data (proefpersonen), in welke periode, het land en de manier van analyse. Hoe groter bijvoorbeeld het aantal proefpersonen, hoe betrouwbaarder de resultaten. Ja, het is vaak saai om te lezen. Maar het is zeker de moeite waard als je een betrouwbaar en inhoudelijk sterk artikel wilt schrijven. Ook wanneer je nog aan het afwegen bent of dit onderzoek het waard is om aandacht aan te besteden, is het lezen van de onderzoeksmethode een must. 

4. Raak bekend met het onderwerp

Laten we eerlijk zijn, je bent geen wandelende encyclopedie. Niemand is dat. En dus lees je wel eens persberichten waarvan je weet dat je er iets mee moet, maar je eigenlijk niet precies weet waar het over gaat. Door je (kort) onder te dompelen, kun je veel sneller en beter een vlot lezend en duidelijk artikel schrijven voor je doelgroep (die vaak nóg minder weet en geen zin heeft in onderzoeksgeneuzel).

5. Blijf kritisch, ook naar jezelf

Wees niet alleen kritisch op het persbericht, de onderzoekers en de resultaten, maar ook op jezelf. Je brein kan namelijk snel met je aan de haal gaan! We zijn geneigd om informatie die we lezen te koppelen aan iets dat we al eerder hebben gelezen, gehoord of zelf denken. Wees je hier bewust van, zodat je niet de conclusies van de onderzoeker verandert in jouw conclusies.

6. Geen rekenwonder? Vraag hulp

Het komt maar wat vaak voor: cijfers verkeerd interpreteren. Percentages worden niet goed omgerekend, grafieken staan bol van de fouten. Zonde! Weet je niet zeker of het cijfer dat je opschrijft klopt of beginnen al die cijfers je te duizelen, vraag dan een collega om hulp. 

7. Check verbanden met de industrie

'Wij van WC-eend onderzoeken WC-eend'. Het is een bekende reclameslogan, maar staat ook voor gesponsord voedingsonderzoek. Let er dus op welke studies worden betaald door voedselproducenten en uitkomsten hebben die voor die bedrijven voordelig zijn. In het onderzoeksverslag moet altijd staan welke organisaties hebben meegewerkt aan het onderzoek. Daar staan ook eventuele financiële bijdragen bij. Kijk hier altijd naar, zodat je het op zijn minst kunt vermelden bij het artikel dat je schrijft.